Dla Dobra Dziecka

Stan informacji: 2 sierpnia 2026 r. Projekt RPW/26498/2026 — według oficjalnego wykazu Sejmu aktywny, bez numeru druku.

Klub Poselski Konfederacji przedstawił projekt, który ma uczynić pieczę współdzieloną podstawową zasadą po rozwodzie lub rozstaniu rodziców. Jeżeli obojgu rodzicom pozostawiono wykonywanie władzy rodzicielskiej, dziecko miałoby mieszkać z każdym z nich w powtarzających się, porównywalnych okresach. Sąd mógłby zdecydować inaczej, gdy wymagałoby tego dobro konkretnego dziecka. Projekt dotyczy jednak znacznie więcej niż samego podziału czasu: reguluje również alimenty, świadczenie 800+, miejsce zamieszkania dziecka, przeprowadzki oraz obowiązek przekazywania informacji i dokumentacji między rodzicami.

Projekt został przedstawiony 30 lipca i odnotowany w Sejmie 31 lipca

Posłowie Konfederacji Michał Wawer i Przemysław Wipler przedstawili 30 lipca 2026 r. projekt ustawy o zmianie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz niektórych innych ustaw. Dzień później projekt pojawił się w sejmowym wykazie wniesionych projektów ustaw. Przedstawicielem wnioskodawców jest Przemysław Wipler.

Michał Wawer, występując w Sejmie 31 lipca, przekonywał, że zasadą powinien być równy udział matki i ojca w opiece i wychowaniu dziecka. Zaapelował o poparcie projektu ponad podziałami politycznymi, zwracając się również do minister do spraw równości.

Na dzień 2 sierpnia 2026 r. projekt jest dopiero na początku drogi legislacyjnej. Figuruje w wykazie projektów wniesionych, ale nie ma jeszcze numeru druku sejmowego ani wyznaczonego terminu pierwszego czytania. Nie jest więc obowiązującym prawem, a jego treść może ulec zmianie podczas prac parlamentarnych.

Co dzisiaj mówi prawo?

Obowiązujący Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że po rozwodzie lub w przypadku rodziców żyjących w rozłączeniu sąd rozstrzyga o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach z dzieckiem, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców. Sąd może pozostawić wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom albo powierzyć je jednemu z nich i ograniczyć władzę drugiego, jeżeli przemawia za tym dobro dziecka.

Sądy już dziś mogą ustalać opiekę naprzemienną. Problem polega na tym, że „piecza współdzielona” nie ma w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym własnej, jednoznacznej definicji. Zwraca na to uwagę zarówno uzasadnienie projektu Konfederacji, jak i opracowania Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. Prowadzi to do różnic w praktyce orzeczniczej oraz w sposobie formułowania samych orzeczeń.

Nie należy również utożsamiać pozostawienia władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom z pieczą współdzieloną. Wspólna władza rodzicielska oznacza udział w ważnych decyzjach dotyczących dziecka, ale sama w sobie nie przesądza, ile czasu dziecko spędza w domu każdego z rodziców.

Piecza współdzielona miałaby stać się punktem wyjścia

Projekt proponuje, aby sąd – pozostawiając wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom – określał, że dziecko będzie mieszkać z każdym z nich w powtarzających się, porównywalnych okresach. To właśnie ma stanowić ustawową definicję pieczy współdzielonej.

Nie musi to oznaczać matematycznie identycznej liczby godzin albo sztywnego schematu „tydzień u mamy, tydzień u taty”. W wypowiedziach politycznych projekt jest przedstawiany jako podział po połowie, ale sam tekst ustawy posługuje się pojęciem okresów „porównywalnych”. Harmonogram powinien więc odpowiadać sytuacji dziecka, jego nauce, zdrowiu i codziennemu funkcjonowaniu.

Sąd nadal mógłby ustalić inny model, jeżeli wymagałoby tego dobro dziecka. Każde odstępstwo od pieczy współdzielonej powinno jednak wynikać z ustaleń konkretnej sprawy i podlegać kontroli sądu drugiej instancji.

Sam konflikt rodziców nie miałby wystarczyć do odmowy

Jednym z najmocniejszych zapisów projektu jest zasada, zgodnie z którą konflikt między rodzicami nie stanowiłby samodzielnej przesłanki do rezygnacji z pieczy współdzielonej. Projektodawcy wskazują, że w przeciwnym razie rodzic sprzeciwiający się pieczy współdzielonej mógłby uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie przez samo podtrzymywanie konfliktu.

Projekt jako przykład przeciwwskazania wskazuje stan zdrowia dziecka albo jednego z rodziców. Nie tworzy jednak zamkniętej listy powodów odmowy – rozstrzygające ma pozostać dobro dziecka.

Ta część projektu z pewnością będzie przedmiotem dyskusji. W proponowanych nowych przepisach nie wymieniono osobno przemocy domowej, uzależnień, zdania dziecka ani zdolności rodziców do współpracy. Nie oznacza to, że sąd miałby ignorować takie okoliczności: nadal obowiązywałyby ogólne przepisy nakazujące ochronę dobra i bezpieczeństwa dziecka. Warto jednak rozważyć, czy najpoważniejsze przeciwwskazania nie powinny zostać zapisane wprost, aby ograniczyć ryzyko rozbieżnych interpretacji.

Projekt nie ogranicza się do podziału czasu opieki

Proponowana ustawa przewiduje cały pakiet zmian:

• Alimenty. Przy ustalaniu ich wysokości sąd miałby wprost uwzględniać czas spędzany przez dziecko z każdym z rodziców. Piecza współdzielona nie znosiłaby jednak automatycznie alimentów. Znaczenie nadal miałyby potrzeby dziecka, możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców, a przy dużej różnicy poziomu ich życia również rażąca dysproporcja majątkowa.

• Świadczenie wychowawcze 800+. Przy pieczy współdzielonej świadczenie byłoby ustalane dla każdego z rodziców w wysokości połowy miesięcznej kwoty. Projekt dopuszczałby ustalenie pieczy nie tylko orzeczeniem sądu, ale też porozumieniem rodziców.

• Miejsce zamieszkania dziecka. Porozumienie rodziców albo orzeczenie sądu miałoby wskazywać miejscowość lub miejscowości zamieszkania dziecka. Byłby to wyjątek od ogólnej zasady, że osoba może mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Sąd miałby brać pod uwagę odległość od szkoły, przedszkola, żłobka lub innej placówki opieki.

• Przeprowadzka do innego powiatu. Zmiana miejsca zamieszkania dziecka na inny powiat bez wymaganej zgody drugiego rodzica albo sądu opiekuńczego miałaby zostać uznana za nadużycie władzy rodzicielskiej.

• Informacje i dokumenty. Rodzice sprawujący pieczę współdzieloną mieliby obowiązek informować się o bieżących sprawach dziecka oraz przekazywać sobie jego dokumenty, w tym dokument tożsamości i dokumentację medyczną.

• Rodzeństwo. Sąd miałby uwzględniać zasadę wspólnego wychowywania się rodzeństwa, także przyrodniego, oraz zapewniać warunki do jego bezpośrednich kontaktów.

• Przeszkody czasowe. Jeżeli przeszkoda w rozpoczęciu pieczy współdzielonej byłaby przejściowa, sąd miałby ustalić harmonogram jej stopniowego wprowadzenia.

• Sprawy już trwające. Nowe przepisy miałyby znaleźć zastosowanie także do spraw wszczętych, ale niezakończonych przed wejściem ustawy w życie. Projekt zakłada trzymiesięczny okres od ogłoszenia ustawy do rozpoczęcia jej obowiązywania.

Istnieje również odrębny projekt rządowy

Projekt Konfederacji nie jest jedyną propozycją zmian. Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace nad rządowym projektem UD349, którego planowane przyjęcie przez Radę Ministrów wyznaczono na trzeci kwartał 2026 r.

Oba projekty chcą po raz pierwszy wprost zdefiniować pieczę współdzieloną w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, ale różnią się w istotnym punkcie. Projekt Konfederacji ustanawia ją zasadą, od której sąd odstępuje, gdy wymaga tego dobro dziecka. Projekt rządowy opisuje ją jako jedną z możliwych form wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i nie wymaga równych okresów opieki.

W projekcie rządowym sąd ma indywidualnie uwzględniać między innymi wiek i zdrowie dziecka, jego zdanie, zdolność rodziców do komunikacji i współpracy, ich sytuację osobistą, odległość między miejscami zamieszkania oraz dotychczasowy podział obowiązków. Ministerstwo deklaruje również, że piecza współdzielona nie będzie orzekana w sytuacji przemocy ani zagrożenia dobra dziecka.

Oznacza to, że debata parlamentarna nie będzie dotyczyć wyłącznie pytania, czy pieczę współdzieloną uregulować, lecz przede wszystkim tego, czy ma ona być domyślnym punktem wyjścia, czy jedną z równorzędnych możliwości wybieranych przez sąd.

Co mówią badania?

Badania porównawcze często pokazują, że dzieci żyjące w modelu pieczy współdzielonej osiągają przeciętnie lepsze wyniki w części obszarów dobrostanu niż dzieci mieszkające wyłącznie z jednym rodzicem. Przegląd systematyczny opublikowany w 2023 r. wskazał jednak także na ważne ograniczenie: rodziny wybierające pieczę współdzieloną częściej dysponują większymi zasobami, mieszkają bliżej siebie i lepiej współpracują, dlatego nie każdą różnicę można przypisać samemu harmonogramowi opieki.

Europejskie dane pokazują, że piecza współdzielona staje się coraz częstsza, ale jej popularność bardzo różni się między państwami i grupami wieku. W badaniu obejmującym dane z 2021 r. była częstsza w Europie Północnej, Belgii, Francji, Hiszpanii i Słowenii oraz wśród dzieci w wieku 6–15 lat niż wśród najmłodszych i najstarszych dzieci.

Wniosek z badań nie powinien więc brzmieć „jeden model dla wszystkich”. Najbezpieczniejsze jest tworzenie prawa, które chroni realną obecność obojga rodziców, ale zarazem pozwala ocenić bezpieczeństwo, wiek, zdrowie, więzi, zdanie dziecka, odległości i możliwości współpracy w konkretnej rodzinie.

Potrzebna jest rzeczowa debata, nie wojna matek z ojcami

Projekt Konfederacji dotyka realnego problemu: po rozstaniu rodziców dziecko może tracić codzienną relację z jednym z nich, a sama możliwość sporadycznych kontaktów nie zastępuje udziału w wychowaniu. Ustawowa definicja pieczy współdzielonej może uporządkować orzecznictwo, zwiększyć przewidywalność decyzji oraz przypomnieć, że dziecko ma prawo do relacji z obojgiem rodziców.

Równocześnie każda reforma musi zawierać skuteczne zabezpieczenia na wypadek przemocy, uzależnień, poważnych zaniedbań, złego stanu zdrowia albo sytuacji, w której częste zmiany miejsca pobytu destabilizowałyby życie dziecka. Równe traktowanie rodziców nie może oznaczać mechanicznego dzielenia dziecka. Punktem odniesienia powinno pozostać jego dobro, bezpieczeństwo oraz prawo do trwałych więzi rodzinnych.

Ostateczny kształt przepisów będzie zależał od dalszych prac Sejmu. Już teraz warto jednak rozmawiać o tym, jak przejść od modelu „rodzica pierwszego i drugiego planu” do odpowiedzialnego współrodzicielstwa – bez odbierania sądom możliwości reagowania w sprawach, w których piecza współdzielona nie służyłaby dziecku.

Najważniejsze założenia projektu Konfederacji

Dwa różne projekty – porównanie

Źródła i dalsze informacje

• Projekt Konfederacji wraz z uzasadnieniem (PDF)
• Oficjalny wykaz projektów Sejmu
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy (ISAP)
• Rządowy projekt UD349
• Ministerstwo Sprawiedliwości – pakiet prawa rodzinnego
• IWS – Dylematy wokół pieczy współdzielonej
• Przegląd systematyczny badań (PLOS One, 2023)
• Badanie porównawcze w Europie (Demographic Research, 2023)

Materiał ma charakter informacyjny; nie jest poradą prawną ani stanowiskiem partyjnym.